Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Mayıs Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu’nu yayımladı. Rapora göre, yıllık enflasyon tüm ana harcama gruplarında gerilerken, temel mallardaki düşüş sınırlı kaldı.
Aylık bazda gıda fiyatlarındaki düşüş öne çıkarken, işlenmemiş gıdadaki sert gerileme bu grubu aşağı çekti. Sebze, yumurta ve beyaz et fiyatlarındaki belirgin düşüş, bu gelişmede etkili oldu. Buna karşılık meyve fiyatlarındaki artış eğilimi sürdü.
Enerji grubu aylık enflasyonunda, şebeke suyu fiyatlarındaki artışın yanında nisan ayında elektrikte mesken tarifelerinde yapılan düzenlemenin sarkan etkisi belirleyici oldu.
Hizmet grubunda aylık fiyat artışı yavaşladı
Döviz kuru gelişmelerinin etkisi, zayıflayarak da olsa başta dayanıklı tüketim malları olmak üzere, temel mal fiyatları üzerinde hissedilmeye devam etti. Giyim ve ayakkabı alt grubunda, devam eden sezon geçişine bağlı olarak fiyatlar yükseldi ancak fiyat artışı bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla daha düşük gerçekleşti. Hizmet grubunda aylık fiyat artışı yavaşlarken, bu gelişme kira dışında kalan tüm alt gruplar genelinde izlendi.
Aylık üretici fiyatları enerji grubu öncülüğünde görece güçlü bir artış gösterirken, yıllık üretici enflasyonu 0,63 puan artışla yüzde 23,13 oldu. Bu görünüm altında, mayıs ayında tüm ana eğilim göstergeleri bir önceki aya kıyasla geriledi. Ana eğilim üç aylık hareketli ortalamalarla incelendiğinde, kademeli yavaşlama eğiliminin devam ettiği gözlendi.
Hizmet enflasyonu da yavaşladı. Mayıs ayında hizmet fiyatları aylık yüzde 1,74 arttı, yıllık bazda ise yüzde 51,19’a geriledi. Aylık bazda fiyat artışında kira alt grubu öne çıktı, diğer alt gruplarda ise ılımlı bir seyir izlendi. Mayıs ayında kira artışı önceki aya kıyasla sınırlı bir oranda gerileyerek yüzde 3,10 oranında gerçekleşirken, grup yıllık enflasyonu 4,25 puan düşüşle yüzde 84,94 oldu.
Talep koşulları, döviz kuru gelişmeleri ve başta kırmızı et olmak üzere gıda fiyatlarına duyarlılığı yüksek olan lokanta-otel fiyatları nisan ayında gözlenen hızlanma sonrası mayıs ayında yüzde 1,83 ile görece sınırlı bir artış gösterdi. Diğer hizmetler alt grubunda fiyat artışı yüzde 1,39 ile yavaşlarken, eğitim hizmetleri fiyatları yüzde 1,19 ile geçen yılın aynı dönemine kıyasla oldukça düşük bir oranda artış kaydetti.
Dayanıklı tüketim mallarında fiyat artışı yüzde 2,73
Diğer yandan, kişisel ulaştırma araçlarının bakım-onarımı kalemi alt grup enflasyonuna katkısıyla öne çıktı. Ulaştırma hizmetleri fiyatları yüzde 0,99 yükselirken, haberleşme grubu aylık enflasyonunda son iki aydır gözlenen ılımlı seyir yüzde – 0,14’lük fiyat düşüşü ile bu dönemde de korundu.
Mayıs ayında, temel mal grubu fiyatları Türk lirasındaki gelişmelerin etkisiyle yüzde 3,26 artarken, grup yıllık enflasyonu 0,26 puan düşerek yüzde 20,02 oldu. Yıllık enflasyon giyim ve ayakkabı ile diğer temel mallar alt gruplarında gerilerken dayanıklı mal alt grubunda yükseldi. Dayanıklı tüketim mallarında fiyat artışı yüzde 2,73 ile önceki aya kıyasla bir miktar güç kaybetse de görece yüksek seyretti. Bu gelişmede kur geçişkenliği yüksek olan otomobil (yüzde 4,87 artış) ile beyaz eşya kalemindeki fiyat artışlarının (yüzde 2,46) etkisi izlendi.
Bu dönemde mobilya fiyatları ılımlı seyrederken, tüketici elektroniği alt kaleminde fiyat düşüşleri kaydedildi. Giyim ve ayakkabı alt grubu fiyat artışında (yüzde 7,09) devam eden sezon geçişinin etkisi gözlendi ancak fiyat artışı bir önceki yıla kıyasla daha sınırlı gerçekleşti. Diğer temel mallarda ise aylık enflasyon yüzde 1,49 ile bir önceki aya kıyasla zayıfladı. Enerji fiyatları mayıs ayında yüzde 2,15 artarken, grup yıllık enflasyonu 3,90 puan düşerek yüzde 44,21 oldu. Söz konusu dönemde şebeke suyu tarifelerinde yüksek bir artış (yüzde 7,14) gözlenirken, elektrik fiyatı geçen ay gerçekleşen düzenlemenin bu aya sarkan etkisi ile yüzde 2,40 yükseldi.
Küresel gelişmelerle gerileyen petrol fiyatları kaynaklı olarak akaryakıt fiyatları bu dönemde yataya yakın seyretti. Mayıs ayında gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları yüzde 0,71 düşerken, bu grupta yıllık enflasyon 3,22 puan azalışla yüzde 32,87 oranında gerçekleşti.
Yıllık enflasyon, işlenmemiş ve işlenmiş gıda alt gruplarında sırasıyla 3,53 ve 3,14 puan azalarak yüzde 33,53 ve 32,21’e indi.
Mayıs ayında işlenmemiş gıda fiyatları yüzde 3,01 düşüş kaydetti. Bu gelişmede sebze (yüzde -18,58), yumurta (yüzde -18,81) ve beyaz et (yüzde – 4,39) kalemlerindeki fiyat düşüşleri belirleyici olurken, taze meyvede süregelen fiyat artışı (yüzde 8,26) mayıs ayında devam etti. İşlenmiş gıda alt grubu aylık enflasyonu yüzde 1,39 oranı ile bir önceki aya kıyasla zayıflasa da alt kalemler bazında işlenmiş et ürünlerindeki fiyat artışı (yüzde 7,79) dikkati çekti.
Yurt içi üretici fiyatları mayıs ayında yüzde 2,48 artarken, yıllık enflasyon 0,63 puan artarak yüzde 23,13’e yükseldi. Bu dönemde ana sanayi grupları itibarıyla; enerji grubundaki fiyat artışı yüzde 7,98 ile öne çıkarken, sermaye malı, ara malı, dayanıksız ve dayanıklı tüketim malı gruplarında fiyat artışları sırasıyla yüzde 2,38, yüzde 1,92, yüzde 1,70 ve yüzde 0,05 olarak gerçekleşti. Aylık fiyat gelişmeleri sektörler bazında incelendiğinde; elektrik, gaz, buhar iklimlendirme, su ve suyun arıtılması ve dağıtılması, metal cevherleri, içecekler, kağıt ve kağıt ürünleri, motorlu kara taşıtları ile ağaç ve mantar ürünleri fiyat artışlarıyla öne çıkan alt gruplar oldu.
