Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, yaya yolları, kaldırımlar ve yürüyüş yollarının tasarım kalitesinin artırılmasına yönelik yürüttüğü mevzuat çalışmasını tamamladı.
Bu kapsamda hazırlanan “Yaya Yolları ve Kaldırımların Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmelik”, Resmi Gazete’de yayımlandı.
Düzenleme sayesinde kaldırım ve yaya yolları tesis edilmeden evvel Yönetim tarafından projeleri hazırlanacak, böylece yanlışlı uygulamaların önüne geçilecek, uygulama kalitesi arttırılacak.
Kuralların hayata geçirilmesi ile birlikte yaya hareket alanları daha erişilebilir hale gelecek, kaldırım ve yaya yollarındaki mani ve maniaların önüne geçilerek yayanın inançlı ve kesintisiz yürüyüşü sağlanacak.
Tehlikeli yollara önlem
Yürüyüş alanları üzerinde en az 2 metre 20 santimetre yüksekliğine kadar hiçbir formda pürüz bulunmayacak. Bu yüksekliğin altında kalan yaya geçidi ve merdiven altları uygun formüllerle kapatılacak.
Yaya yollarında beşerler için tehlike arz eden çukur ve pürüzlere müsaade edilmeyecek, düşme tehlikesi olan alanlar için korkuluk üzere tedbirler alınacak, elektrik kabloları kaldırım üzerinde açıkta bırakılmayacak. Yaya yolları ve kaldırımların aydınlatılmasında yönetmelikte belirtilen kurallara uyulacak.
Yönetmelik kapsamında, kaldırım kenarında inşaat çalışması yapılması durumunda, yayaları tehlikeye atmayacak önlemler alınacak. Kaldırıma 1,5 metreden yakın ve 2,5 metre yüksekliğin üzerinde inşai faaliyetler yapılması halinde kaldırım üzerine muhafazalı geçit yapılacak.
Yayaların en büyük problemlerinden olan yaya hareket alanları üzerine taşıtların park etmesinin önlenmesi için ilgili idarece esirgeyici maniler konulacak.
Kaldırımların yüksekliği 15 santimetreyi aşmayacak
Kaldırımların fizikî özelliklerinin belirlendiği yönetmeliğe nazaran, kaldırımların yüksekliği hiçbir yerde 15 santimetreyi aşmayacak.
Kaldırım genişlikleri bölgenin kullanım emeli ve imar planındaki yol genişliği dikkate alınarak belirlenecek.
Kaldırımlar, taşıt yolu ile yaya hareket alanını ayıran “yaya emniyet şeridi”, yayaların kesintisiz, inançlı ulaşımını sağlayacak düşeyde ve yatayda pürüz bulunmayan “kaldırım net yürüme alanı” ve mülkiyetlerin kaldırımlara temasını sağlayan “mülkiyet tesir şeridi” olarak 3 farklı kısım halinde pahalandırılacak.
Yaya emniyet şeridinde bitkilendirme yapılabilecek, çöp kutusu, elektrik direği, levha, pano üzere kentsel donatı elemanları bu şeride yerleştirilecek.
En dar sokakta dahi minimum net yürüme alanı genişliği 1,5 metreden az olmayacak, toplam kaldırım genişliği ise en az 2 metre 25 santimetre olarak uygulanacak.
Millet bahçesi, park ve rekreasyon alanlarındaki tali yürüyüş yolları 1 metre 20 santimetreden daha az genişlikte yapılamayacak.
Engelliler için yeni kurallar
Yaya hareket alanlarında engelli erişimini kolaylaştırıcı kaldırım rampaları ve hissedilebilir yüzey uygulamaları yaygınlaştırılacak, yardımcı sinyal donanımları kullanılacak.
Kaldırım ve yaya yolunda kaymaz yer gereçleri kullanılacak. Bunların bakım ve tamirleri belediyelerce yerine getirilecek.
Şehirlerde egzoz ve gürültü kirliliğini azaltmak üzere hem bariyer hem de karbon yutağı vazifesi görecek, binalar ve araç trafiği kaynaklı ısı artışını dengelemek üzere mikroklimatik tesir sağlayacak biçimde kaldırım ve yaya yolları boyunca kesintisiz ağaçlarla yeşil yaya koridorları tesis edilecek, bu yeşil akslarla kentlerin peyzajı geliştirilecek.
Kaldırım kenarlarına ‘yağmur bahçesi’
Sel ve su baskını riskine karşı yağmur suyu drenajını kolaylaştırıcı önlemler uygulanacak. Yönetmelikte, yağmur suyunun toprağa karışmasını sağlamak gayesiyle kaldırımların emniyet şeridine yağmur bahçeleri yapılması da getirilen yenilikler ortasında yer alıyor.
Yönetmelik, 1 Temmuz 2024 tarihinden itibaren imar planı bulunan yerlerde yeni yapılacak yahut yenilenecek kaldırım ve yürüyüş yollarında uygulanacak.
