Hamide HANGÜL -Mehmet Hanifi GÜLEL
Dış Ticarete İstikamet Verenler Derneği (DIŞYÖNDER) ile İstanbul Kültür Üniversitesi’nin ortaklaşa düzenlediği ‘1. Dış Ticaret Zirvesi’, DÜNYA Gazetesinin medya ana sponsorluğunda düzenlendi. “Uluslararası Ticarette 100 Yılın Mirası ve Sürdürülebilir Gelecek Vizyonu” temasıyla gerçekleştirilen tepede, bürokratlar, iş insanları ve akademisyenler geniş iştirak gösterdi.
Zirvede konuşan DIŞYÖNDER Lideri Dr. Hakan Çınar, ekonomilerde rahat nefes almanın ve refah düzeyini üst taşımanın tek yolunun dış ticaretten geçtiğini söyledi. Dış ticaretin gelişmesi için tüm çarkların doğru işlemesi gerektiğini vurgulayan Çınar, “Sadece ihracatı değil ithalatı da konuşmalıyız; gerektiğinde ‘kral çıplak’ demeyi başarmalıyız” dedi.
Dr. Çınar şöyle devam etti: “2022’de ihracatımız yüzde 12,9 artışla 254,2 milyar dolara, ithalatımız ise yüzde 34,3 artış ile 364,4 milyar dolara ulaştı. Bu gerçeği konuşup tartışmaktan çekinmemeliyiz. Hakikat ve gerçekçi siyasetler geliştirebilmemiz için dış ticaretin bütününü göz önünde bulundurmalıyız. Cumhuriyetin ikinci yüzyılında daha büyük başarılara imza atmak istiyorsak bu bakış açısını merkeze almalıyız.
Ödeme vadesini 60 güne çeken düzenleme yılbaşında
Ticaret Bakan Yardımcısı Sezai Uçarmak da Türkiye’nin gayrisafi ulusal hasılasının 1 trilyon dolara gittiğini, ihracatının da geçen yıl 254 milyar dolar olduğuna işaret etti. Uçarmak, “Bu yıl da bu sayısı bulacağımızı umuyorum” dedi. Dünyada bir resesyon olduğunu, fakat ihracatı artırmaya yönelik gayretlerin da sürdüğünü belirten Uçarmak, “Bu riskleri hesaba katmadan yolda yürümemiz mümkün değil” sözlerini kullandı.
Fiyat artışlarına değinen Uçarmak, kelamların şöyle sürdürdü: “Hasat devrinde fiyatlar tabana vuruyor. Sonra piyasa etkenlerine nazaran belirleniyor. Kısıtlı şartlarda vadelerin çok uzadığını gördük. Bugün meyve-sebze satan bir kişi 3-5 ay sonra parasını alabiliyor. Yılbaşından yürürlüğe girmek üzere, perakende ticarete ait ödeme vadeleri 30 gün ve 60 gün olarak belirlendi. Bununla birlikte haksız ticarette haksız fiiller tanımlandı. Bu yılbaşından itibaren yürürlüğe girecek.”
Yeşil kaynak 2024’de geliyor
Two Zero Teşebbüs Sermaye Fonu ve Arya Investment Yatırım Komitesi Üyesi Özge Bulut Maraşlı, tüm dünyanın çalkantılı bir devirden geçtiğine işaret etti. Maraşlı, “Enflasyonist bir dünyada yaşıyoruz ve FED’in ısrarcı formda faiz artışları var. Avrupa Merkez Bankası’nda da artış var. Bu türlü bir ortamda sürdürülebilir ihracat kıymet taşıyor. Bugün ihracatınız düzgün olabilir lakin, daima geleceğe bakmalıyız” dedi.
Sürdürülebilir ihracat için yatırım yapmak, yatırım için de borçlanmak gerektiğini, lakin yüksek faiz ortamında borçlanarak yatırımı sürdürmenin çok mümkün olmadığına belirten Maraşlı, “Pazarı büyütmek için arz-talep istikrarını çok yeterli anlamalı. Bugünden birkaç yıl öncesini kestirim etmek sürdürülebilir ihracat için kritik kıymette. Daima günü kurtarırcasına yaşarsak, sürdürülebilir ihracat mümkün değil” ikazında bulundu. Türk Eximbank Genel Müdür Yardımcısı Taner Yavuz, dünyada yükselen faizlerin kaynaklara erişimi de kısıtladığına işaret ederek, bu ortamda kaynakların akla yatkın ve en çok ihracat artışı getirecek alanlarda pahalandırmak gerektiğini vurguladı.
Uluslararası piyasalarda borçlanmaya çıkıldığında bu bahiste bir kıssanın olması gerektiğinin altını çizen Yavuz, “Neyi finanse edeceğiniz üzere bir öykünüz olmazsa bunun faizi yüksek, fiyatı da az oluyor. Fakat ‘yeşim dönüşümü destekleyeceğiz, bunun için yatırım yapacağız’ dediğinizde bütün dünya değişiyor ve size daha uzun vadeli ucuz finansın kapası açılıyor” dedi. Yavuz, son 2,5 yılda 3.3 milyar dolarlık fonun Türkiye’ye gelmesini sağladıklarını da kaydetti.
Sınırda karbon vergisine değinen Taner Yavuz, uygulamadan birinci evrede etkilenecek 4 dal belirlediklerini söz etti. Yavuz, kelamlarını şöyle sürdürdü: “İhracatın yüzde 8’ini temsil eden elektronik, demir-çelik, çimento ve gübre. Yıllık 1 milyar euroluk hudutta karon vergisine maruz kalacakların hesapladık. Madem bu türlü bir risk var. Bu ihracatın sürdürülebilirliğini sağlamalıyız. Bu firmaları tek tek tespit ettik, üzerinde çalışıyoruz.
Bu firmalara ulaşıp, sonda karbon vergisine hazır hale gelmelerini sağlayacağız. Bunu Dünya Bankası’na da anlattık. ‘yeşil dönüşümü finanse edeceğiz’ dediğimizde, Dünya Bankası yetkilileri öyküyü beğendi ve yurt dışında bir davet yaptılar. Muhtemelen 2024’ün birinci çeyreğinde Dünya Bankası’ndan değerli ölçüde bir kaynağı ucuz maliyetle Türkiye’ye gelmesini sağlayacağız.”
Tedarikte problemler sürüyor
Zirvenin ana sponsoru olan DHL Küresel Forwarding-Orta Doğu ve Afrika Lider Yardımcısı Burak Ertuna ise pandemiyle birlikte tedarik sürecinde ortaya çıkan düşüncelerin bugün de devam ettiğine dikkat çekti. Bilhassa Çin’den ithal edilen ham unsurla yapılan eserlerin ihracat süreçlerinde çok önemli meşakkatler yaşandığını belirten Ertuna, “Bu durum kendi içinde fırsatları da barındırıyor” diye konuştu.
“Ticarette trendleri takip ediyoruz”
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanvekili Ahmet Güleç, bugün 5 bini aşkın eser kümesinde ihracat gerçekleştiren Türkiye’nin global ihracattan yüzde 1,04 hisse aldığını bildirdi. 226 ülke ve bölgeye ihracat yaptıklarını anlatan Güleç, “Cumhuriyetimizin ikinci yüzyılında ihracat stratejimizi proaktif bir bakış açısıyla ele almak durumundayız. Global ticarette trendleri titizlikle takip ediyoruz. Bugün sürdürülebilirlik ve inovasyon başlıkları, memleketler arası ticaretin en değerli trendleri. Üretim ve ihracatımızı sürdürülebilir kılmamız gerekiyor. Bunu yaparken de bu alanlarda markalaşmalıyız” dedi.
“Sınırlı kaynakların istenildiği kadar tüketilmesi periyodu geride kaldı”
Zirve kapsamında moderatörlüğünü DÜNYA Gazetesi CEO’su Burcu Kösem yaptığı panelde sürdürülebilirliğin değerine vurgu yapıldı. Sürdürülebilirliğin AB’de 30 yıldır konuşulduğunu, Türkiye’de ise mevzunun son 5-6 yıldır ele alındığını belirten Kösem, hudutlu kaynakların istenildiği kadar tüketilmesi ve daha çok kazanma periyodunun geride kaldığını vurguladı. ‘Doğayı ve gezegeni istediğin üzere kirlet’ devrinin ortadan kalkması gerektiğini tabir eden Kösem, 3. sanayi ihtilalinin başladığını ve bunun da yenilenebilir güç, internet ve elektrikli araçlar olarak ortaya çıktığını söyledi.
“Ürünün öyküsü olmalı”
Panelde konuşan Sefa Merve Kurucu İdare Konseyi Lideri Metin Okur, bütün ülkelerin mikro ihracata duvar ördüğünü vurguladı. Okur, ”AB Yeşil Mutabakat ile karbon ayak izi, çocuk personel üzere eserin nasıl üretildiği ile ilgili bir seri numarası istiyor. Bunlar bize mani olmamalı ve inovasyon bakış açımızı bilgiyle birleştirince eseri satıyorsunuz. Eserinizin bir öyküsü olursa marka haline dönüşüyor” dedi.
“ABD taşınabilir ve yan endüstride büyük bir pazar”
Ege Deri ve Deri Mamülleri İhracatçıları Lideri Erkan Zandar da Türkiye’nin AB dışında en çok malı Rusya’ya sattığını lisana getirdi. Zandar, “ABD çok büyük bir pazar. Bilhassa taşınabilir ve yan sanayi eserlerinde. Besinde hala çok bir gelişim yok. Ancak çok göz arkası ettiğimiz bir pazar. Maalesef AB olmadan yüksek ölçüde ihracat yapma bahtımız yok. Bu yüzden Yeşil Mutabakatı kabul edeceğiz” halinde konuştu. Arnica İdare Şurası Lideri Senur Biçer ise 35 yıldır elektrikli küçük mesken aletlerinde deneyimleri olduğunu kaydetti.
Biçer, “Türkiye, küçük elektrikli konut aletleri kesiminde Çin’den sonra 4. pozisyona düştü. Dünyanın en büyük ve verimli işletmeleri Çin’de. Ama pandemi çıktı, bizim dal iç piyasaya eser yetiştirmekte zorlandı. Pandemide Çin parmağını kıpırdatamadı. AB’deki büyük alıcılar, yalnızca Çin’e bağımlı kalmamak için Türkiye’den alım yapmaya başladılar” tabirlerini kullandı.
