İzmir’de fabrikada yöneticilik yapan Ş.P.G., Karşıyaka 2. İş Mahkemesi’ne başvurarak 11 Ocak 2021’de başladığı işinde 1 Haziran 2021’de fiyatsız müsaadeye çıkarıldığını, fesih yasağının sona ermesinin akabinde 7 Temmuz 2021’de ihtarnameyle iş akdinin feshedildiğini belirterek işe iade davası açtı.
Ücretsiz müsaadeli bulunduğu müddetin kıdem hesaplamasına dahil edilmesini isteyen davacı, iş akdinin haksız feshedildiğini savundu.
‘Kıdem’ tartışması
Salgın periyodundaki fiyatsız müsaadenin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 55. hususuna nazaran “işveren tarafından verilen öbür izinler” başlığı altında değerlendirilmesini isteyen davacı bayan, dilekçesinde “Pandemi kaynaklı çıkarılan fiyatsız müsaade müddetinin kıdeme eklenmesi gerekmektedir.” sözlerini kullandı.
Davalı işyerinin avukatı ise çalışanın gerekli olan 6 aylık kıdeminin bulunmadığını savundu.
Başvuruyu inceleyen Karşıyaka 2. İş Mahkemesi, davacı bayanı haklı bularak işe iade kararı verdi.
Mahkeme, kararında fiyatsız müsaade uygulamasının personelin talep ve isteğine bağlı olduğu lakin salgın nedeniyle oluşan şartların getirdiği muhtaçlıktan ötürü İş Kanunu’na eklenen ve fesih yasağı getiren süreksiz 10. unsurun patrona, isteği aranmaksızın emekçiyi fiyatsız müsaadeye çıkartma imkanı verdiğine dikkati çekti.
‘Tek taraflı fiyatsız izinde kıdem hesaplanır’
Mahkeme, kararında şu sözlere yer verdi: “Yargıtay kararlarından da anlaşılacağı üzere 4857 sayılı yasaya eklenen süreksiz 10. husus çerçevesinde tek taraflı müsaade uygulaması sonucunda kullandırılan fiyatsız müsaade müddetlerinde 6 aylık kıdem mühletinin de dikkate alınması gerekmektedir. Çünkü 6 aylık kıdem hesabında deneme ve askıda kalan mühletler dikkate alınmaktadır. Personel fiyatsız izinde bulunduğu müddette iş akdi askıdadır, bu nedenle davalının Kovid fiyatsız müsaade devrindeki müddetin kıdem hesabında dikkate alınmaması gerektiği savunması yerinde görülmemiştir ayrıyeten fesih bildirimi yazılı yapılmakla bir arada fesih sebebi açıkça belirtilmemiştir. Bu nedenle geçerli bir fesih bulunmamaktadır. Hasebiyle davacının işe iadesine karar verilmiştir.”
Mahkeme, ayrıyeten patronun 4 aylık maaş meblağı olan 119 bin liranın yanı sıra işe başlatılmama tazminatı olarak 88 bin 500 lirayı çalışana ödemesine hükmetti.
‘İşçinin temel haklarına müdahale etmemelisin’
Davacının avukatı Ali Onar, iş akdinin haksız yere feshedildiğine inanan bayanın türel çaba başlattığını söyledi.
İşe iade davasının açılabilmesi için işyerinde en az 30 kişinin çalışması ve çalışanın da en az 6 aylık kıdeminin bulunması gerektiğine vurgu yapan Onar, şu değerlendirmelerde bulundu:
“İşveren, işe iadede 6 aylık çalışma kaidesini düşünerek hareket ediyor, hasebiyle 6 aylık fiyatsız müsaadenin kıdeme sayılmayacağı görüşüyle bu türlü bir fesih yoluna gidiyor. Fiyatsız izinde daha evvel karşılıklı mutabakat ve personelin onayı aranıyordu. Pandemide patrona tek taraflı fiyatsız müsaadeye çıkartma hakkı verildi. Buna nazaran prim günü sıfır olarak gösteriliyor ve kıdeme temel sayılmıyordu.”
Covid-19 salgını periyodundaki fiyatsız müsaadenin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 55. unsuruna nazaran “işveren tarafından verilen öbür izinler” başlığı altında değerlendirilmesini ve müsaade müddetinin kıdeme eklenmesi gerektiğini savunduklarını belirten Onar, mahkemenin salgın devrindeki fiyatsız müsaadesinin kıdeme temel hesaplamaya dahil edilmesi gerektiğine karar verdiğini lisana getirerek, “Ücretsiz müsaade kullandırabilirsin, ortada harikulâde bir durum var lakin çalışanın temel haklarına müdahale etmemelisin. Karar, mutlaklaşması halinde iş hukuku manasında önemli bir emsal teşkil edecek.” diye konuştu.
