Türk zeytinyağı kesimi, 2022/2023 döneminde elindeki 500 bin tonun üzerindeki zeytinyağını katma kıymete dönüştürmek için ihracata yük vermişken, dökme ve varilli ihracata getirilen 20 sent fonla karşı karşıya kaldı. 19 Temmuz 2023 tarihli Resmi Gazete’de yer alan 7391 Sayılı Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanı Kararı ile zeytinyağı ihracatına fon kesintisi getirildi. Karar ile dökme ve varilli zeytinyağı ihracatında, kg başına 20 sent Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu kesintisi yapılacağı bildirildi.
“Serbest piyasa iktisadı sürsün”
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği (EZZİB) İdare Şurası, yayımladığı açıklamayla, zeytinyağı ihracatındaki fon kesintisine reaksiyon gösterdi. Türkiye’nin elindeki zeytinyağı varlığının hem iç piyasaya hem de ihracata yetecek düzeyde olduğunun altını çizilen açıklamada, fon kararına karşı çıkarken, zeytinyağı kesiminde özgür piyasa iktisadı kurallarının devam etmesi gerektiğini savundu.
Açıklamada, ihracatçıların maliyetlerini yüzde 6 artıracak fon kararının yanlış olduğunun altını çizdi ve bir an evvel kaldırılmasını istedi. EZZİB İdare Şurası yaptığı açıklamada; “Türkiye 2022/23 dönemine 50 bin ton zeytinyağı stoğuyla girdi.
Rekoltemizde 421 bin ton olarak hesaplandı. Afrin’den gelen 30 bin ton zeytinyağı dikkate alındığında 501 bin ton bir zeytinyağı varlığımız oluştu. 190 bin ton iç tüketim, 150 bin ton ihracatımız olacağını öngördüğümüzde, yeni döneme 160 bin ton stokla gireceğiz. Türkiye’nin zeytinyağı arzında panik olmasını gerektirecek bir durum kelam konusu değil” tespitinde bulunuldu.
“İhracatta gerileme yaşanıyor”
Zeytinyağı fiyatlarında da artışlar olduğu tabir edilen EZZİB açıklamasında , “Türk zeytinyağı ihracatçıları olarak, 2022-23 döneminin 8 aylık periyodunda 124 bin 791 ton ihracat gerçekleştirdik. İhracatın aylık seyrinde esasen düşüş yaşanıyor. Dönem sonunda ihracatımız 150 bin ton düzeyinde kalacaktır. Önümüzdeki dönemde fiyatlar geri gelmeye başlarsa bugün zeytinyağı ihracatına getirdiğimiz fon nedeniyle pişmanlık yaşarız” denildi.
“Rekolte çok düşük olmayacak”
EZZİB açıklamasında, 2023/24 döneminde dünya genelinde zeytinyağı rekoltesinde düşüşler olacağı tarafındaki tespitlerin çok gerçekçi olmadığı söz edildi. Açıklamada şöyle denildi: “İspanya’da 1 milyon tonun üzerinde rekolte beklentisi var. İtalya 450 bin ton, Tunus 250-300 bin ton, Portekiz 200 bin ton, Suriye 200 bin, Yunanistan 150-200 bin ton rekolte öngörüyor. Dünyada bu fiyat artışları nedeniyle 1 milyon ton tüketim düşüşü gündeme gelebilir. Günümüzdeki fiyatlar üreticinin eserinin katma bedelli olarak kıymetlenmesi için fırsatlar sunuyor. Bu ortamda ihracata fon getirmek yanlış bir karar, ihracatın önünü kesmek mantıklı değil.”
